Kedeng kedeng, kedeng kedeng

COLUMN

Stationsgebouw

BEVERWIJK – Oehoe moeten wij er maar bij denken. Die tijd is niet meer. Maar als jullie goed luisteren is de stoomtrein van Tata zo nu en dan dit “oehoe” geluid over Beverwijk en omgeving aan het blazen.

Enig idee wat jullie zien, als jullie zittend in de trein, zachtjes het station Beverwijk binnen rollen? Enig idee als jullie langs het station komen, onderweg naar de bioscoop of het stadhuis, wat er bijzonder is aan dit stukje Beverwijk? De dagelijkse reiziger, die gebruikt maakt van de trein, zal het in algemeenheid ontgaan in welke omgeving hij of zij belandt. Geen idee welk een historische grond door treinwielen en voetstappen betreden wordt. Enige wat belangrijk is, laat ik die O.V. kaart niet vergeten uit te klokken. Anders kost het mij opnieuw bakken geld. Volkomen logisch.

Voor reizigers en passanten, aan de andere kant van het spoor, ga ik proberen duidelijk te maken dat niet alleen de historisch uitziende stations, zoals Alkmaar, Haarlem of Amsterdam, een rijke historie hebben. Beverwijk kan er ook wat van kan.

Station Beverwijk ligt aan het 12 km lange traject Haarlem-Uitgeest.

5

Het station werd geopend op 1 mei 1867.

Het huidige stationsgebouw stamt uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Het gebouw is vooral te herkennen aan het opvallende lessenaarsdak en de, van bovenaf gezien, driehoekige toren met klok. De toren staat al sinds juli van dit jaar in de steigers. De verwachting is dat het werk half november klaar is. In ieder geval is Ronitz projecten uit Zaandam volop bezig al het voegwerk te vervangen. Na ruim 50 jaar was dit nodig. Onze toren is in ieder geval in goede handen, gezien dat Ronitz Projecten vele andere stations in ons land in onderhoud heeft. Prutswerk kan de NS zich niet veroorloven.

Met het uurwerk van klokkenmaker Eijsbouts gaat het goed. Niets aan de hand. Hier begint iets bijzonders naar boven te borrelen. Eijsbout blijkt, nee ís een begrip. En dan zit een klok van deze firma zomaar in onze toren! De meesten van ons zien deze  klok alleen als zij zeker willen zijn of zij niet te laat zijn voor de trein. Het vraagt dan ook om een stukje geschiedenis over deze klokkenmaker te vertellen.

In 1872 stichtte Bonaventura Eijsbouts in Asten de Koninklijke Eijsbouts. Hij was opgeleid tot horlogemaker. Zijn passie voor klokken en grote uurwerken leidden tot een bescheiden werkplaats, waarin hij torenuurwerken fabriceerde. Deze werden zo populair, dat de orders binnenstroomden. In 1905 was Bonaventura toe aan een nieuwe werkplek aan de Driehoekstraat. Op deze plek staat de Koninklijke Eijsbouts nog altijd. In 1893 kwam Bonaventura’s 15-jarige zoon Johan in het bedrijf. Hij breidde het leveringsprogramma uit met luidklokken, die aanvankelijk nog ergens anders werden gegoten. In Engeland om precies te zijn. De eerste carillons die Eijsbouts plaatste, kwamen daarom dan ook uit Engeland. Johans zoon Ture, die in 1924 in het bedrijf kwam, besloot in 1947 zelf luidklokken en carillons te gaan gieten. Dit bleek een goede zet. Het bedrijf groeide enorm hierdoor. Keer op keer kwam er verandering in de leiding van de fabriek. Het zou een eentonige opsomming van namen worden als ik alle opvolgers en wisselingen zou benoemen. Ondanks al deze veranderingen bleef Eijsbouts klokken gieten, stemmen, vernieuwen én verkopen. Het bedrijf goot de mooiste en zwaarste carillons van Europa, introduceerde het eerste computergestuurde carillon, het eerste klokkenspel in majeur, kreeg een grote naam in restauraties, bouwde astronomische uurwerken en goot tal van spraakmakende kunstwerken. Het meest recente bijzondere werk? Dat was in 2006, de grootste klok ter wereld. In diameter vier meter, gewicht 36000 Kg. Dit gevaarte hangt nu in Japan.

Zo, buiten het historische hebben zij nu ook nog een aardig stukje reclame. Maar ja, wij kijken natuurlijk wel elke dag  naar één van de kunstwerkjes van een heel bijzondere klokkenbouwer. Ook al is het niet de Maria klok van Notre Dame. Ja ja, ook die is door Eijsbouts gegoten!

Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde Beverwijk zich tot een belangrijke forensengemeente. Er was in 1945 een modern stationsgebouw nodig met goede parkeergelegenheid en ruimte voor bussen. De in Beverwijk geboren en getogen gemeentelijk stedenbouwkundige adviseur Ir. Piet Verhagen werd ingeschakeld. Hij was een adviseur met een groot gevoel voor de cultuurhistorische dimensies van ruimtelijke opgaven, zoals bleek uit de onder zijn leiding uitgevoerde wederopbouw van de binnenstad van Middelburg. Hij ontwierp in Beverwijk een modern en goed functionerend stationsplein wat paste in de toen nog fraaie landschappelijke omgeving.

Ruim tien jaar later is de rek eruit. Er is nog meer ruimte nodig voor parkeerplaatsen en bushaltes. Opnieuw werden de beste adviseurs van die tijd aangetrokken. De keus viel op Professor G.J. van der Grinten, omdat hij beroemd was van de befaamde overkapping van het station van Schiedam. Ook ontwierp hij het stationsgebouw van Den Helder. Van der Grinten ontwierp voor Beverwijk een betrekkelijk klein station met een bijzonder vorm gegeven dak. Een waar staaltje van techniek. Door het ruime dak-overstek, de op deze winderige plek gewaagde schuine plaatsing van de luifel, de houten plafondbetimmering en de lichtblauwe kleur van de staalconstructie, kreeg het gebouw een elegant en transparant karakter. Zo werd het een waardevol architectuurmonument uit het tijdvak van de Wederopbouw.

Nu kunnen jullie nooit meer langs het station van Beverwijk komen, zonder even stiekem te kijken naar dit gebouw en natuurlijk de bijzondere klok in de toren. De restaurateur heeft heel slim voor jullie een opening gelaten in de steiger, zodat “altijd” de juiste tijd zichtbaar is.

Voor dit verhaal zijn de volgende bronnen gebruikt: Buitenplaats Akerendam en het Beverwijkse Stationsgebied een cultuur historische verkenning” door Rein Geurtsen, augustus 2011. Verder is informatie gebruikt van: “Akerendam” in de “Kleine Monumenten Reeks” door Ellen Broersen, Zutphen, 1992. Met bijzondere dank aan: Eline Hopperus Buma en aan het prentenkabinet.  
 


HTML Comment Box is loading comments…

 

 

Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://www.bic-news.nl/kedeng-kedeng-kedeng-kedeng/
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM