Krijg nou tandjes!

COLUMN

zee-egels
De zee-egel

Dit verhaal, over niet alledaagse diertjes, kent positieve kanten. Zee-egels. Het positieve? Waar een zee-egel te vinden is, is de zee bijzonder schoon. Anders laten zij al snel hun stekeltjes hangen. Waar de zee-egel voorkomt, is de lokale bevolking bezig de diertjes te zoeken. De echte kenner en liefhebber haalt de inhoud met een mes uit de bolster en slurpt dit zoals dit gewoon is bij en oester. Vervolgens gooien zij de lege bolster weer terug in zee.

De naalden van een zee-egel zijn niet erg inspirerend als je erin mocht stappen. OLIJFOLIE! Wat? Ja echt, olijfolie op de voet smeren en wachten. Een aantal keer per dag olijfolie op de plek waar de stekels zitten. Dit zal ervoor zorgen dat de stekels week worden en langzamerhand oplossen. De stekels kunnen eenvoudig niet tegen olijfolie. Het kan wel even duren, maar na twee dagen zou het mogelijk moeten zijn om er weer zonder pijn op te lopen.

Maar, de zee-egel heeft meer. De zee-egel inspireert wel degelijk. Zijn tandjes zijn zeer bijzonder. Hebben zij dan tandjes? Ja en wat voor tandjes. Zij kunnen werkelijk dwars door de rotsen heen knagen. En wat denk je? Geen tandje van zijn vijf tandjes is dan onscherp.

tand zeeegel
Tand zee-egel

Tandjes die als zwaar gereedschap ingezet worden en gewoon vlijmscherp blijven. Zij moeten door de rotsen heen knagen om andere diertjes te vinden om zo deze te kunnen verorberen. Eenmaal gedaan, gebruiken zee-egels dit zelf gemaakte holletje als schuilplaats. En dan blijkt, zijn tandjes zijn volmaakt scherp en blijven volmaakt scherp.

Mensen willen graag weten hoe dit kan. Het lukte maar niet om te ontdekken hoe deze tandjes werken. En dit is nu net waar wetenschappers niet tegen kunnen. Zij gaan op zoek! Deze zoektocht heeft enkele tientallen jaren in beslag genomen. Want het lukte maar niet achter de werking te komen. Een knagende onwetendheid die dan nu eindelijk doorgrond is door een team van onderzoekers aan de University of Wisconsin-Madison, USA.

De tandjes blijken een mozaïek van bio-mineralen. Die bestaan uit calciet-kristallen in twee vormen. Platen en vezels, die kruislings ten opzichte van elkaar liggen en aan elkaar gemetseld zijn met super hard calciet-nanocement. Tussen deze kristallen bevinden zich lagen organische materialen die minder robuust zijn dan de calciet-kristallen. Zo dit is er uit!

Maar dan! De organische lagen zijn de zwakke schakels in de keten. Op voorbestemde plaatsen, in de tandjes, bevinden zich breekpunten. De kristallijne natuur van de zee-egel tanden is, aan het oppervlak, verschillend van andere kristallen die worden gevonden in de natuur. De facetten, die gewoonlijk eigen zijn aan kristallen, ontbreken er. Maar onder het oppervlak blijken het echt wel kristallijne structuren te zitten. Omdat de tandjes aan de ene kant blijven doorgroeien en zichzelf aan de andere kant scherpen, worden zij nooit bot. Een volledig nieuwe scherpe punten komen er vrij. De tandjes van de zee-egel is één van de weinige natuurlijke structuren die zichzelf op een volmaakte manier blijven scherpen.

Dit herstelmechanisme en de ontdekking hoe het in zijn werk gaat, blijkt interessant voor ontwerpers van gereedschap. In theorie kan er nu gereedschap gemaakt worden dat zichzelf blijft scherpen. Het zit hem in de methode die de zee-egel gebruikt. Een weerbarstig beestje met, tot voor kort, ongekende tandjes.

djp portret
Dirk-Jan Prins

 

Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz