“Totem” niet meer voor paal

COLUMN
totem1
Het Indianenhuis aan de Zeestraat       Foto’s: Dirk-Jan Prins

WIJK AAN ZEE – De definitie van het woord “totem”. Het woordenboek is er duidelijk over.

Het is een dier dat, of een plant die, een specifieke symbolische betekenis heeft voor een groep. Of een object wat heilig of gewijd is. In dit geval gaat het om een paal. Alleen de maker kent de werkelijke betekenis van zijn totempaal.

Iedereen die op de enige doorgangsweg van Beverwijk naar Wijk aan Zee heeft gereden, de Zeeweg, kent ongetwijfeld het “indianenhuis” Daar is een verhaal over te vertellen, ook al is het dit keer geen indianenverhaal.

Zo kom ik de 66 jarige Fred de Vries tegen bij zijn woning. Fred woont al 40 jaar op deze bijzondere plek. Een avonturier en een vrijbuiter in hart en nieren. Oorspronkelijk komt Fred als kraker uit de Breestraat. Maar ja, ik kom in de gelegenheid om in dit huis aan de Zeestraat te gaan wonen. Dan vertrek ik natuurlijk vrijwillig uit het kraakpand, zo vertelt Fred. Ik heb nooit gekraakt om rotzooi te trappen, maar om te wonen.

Fred ondernam nog veel meer in zijn leven. Zo was hij van zijn 15e tot zijn 19e jaar werkzaam op een baggerschuit van Weissmuller. En die dingen gingen de hele wereld over. Bangladesh is zo’n plek waar ik veel was. Zijn ogen begonnen te stralen. Het was wel zwaar werk, dat wel. Maar dat mocht de pret niet drukken, vervolgde Fred. Ook heb ik nog in Vlissingen een tijdje in de seksindustrie gewerkt. Ik maakte daar kunst vagina’s. Joh man, dat verdiende, wat ik jou vertel! In 1978 ben ik met een camper minimaal 14000km door de USA getrokken. Dat was me een partij gaaf! Ben nog even daar aan het werk geweest bij Henk Otsen. Oud vliegenier van Martinair. Die had daar een firma met van die hekken, met afstandbediening, voor oprijlanen. En het is natuurlijk daar rotsgrond, dus ik was natuurlijk weer goed voor het zware werk.

Uiteindelijk is tijdens deze rondreis ook de liefde begonnen voor de indianen. Niet dat ik nu zo graag zelf indiaan wil zijn hoor, nee dat niet. Een echt prettig volk is het nu ook weer niet. Maar hun levensstijl en de geschiedenis intrigeren mij. Dat zij altijd maar moesten vechten voor hun vrijheid. Dat houdt mij meer bezig. Hier is het eigenlijk niet veel anders.

Fred pauzeert even en kijkt voor zich uit. Zijn blik had voor mijn gevoel een verdrietige kijk op het verleden of een onvervuld verlangen, ook wel melancholie. Nee, natuurlijk niet, riep Fred. Ben jij gek geworden, ik heb een prachtleven gehad en nog. Eenmaal terug in Nederland wilde ik wel iets van verbondenheid laten zien met de indianen. Ik besloot het indianenhoofd met verentooi te schilderen. De Totempaal! Ja, die moest er natuurlijk ook wel komen. Mijn vrouw Martine heeft alles getekend en ik ben aan het schilderen en houtsnijden geslagen. Ik werd wel geholpen door Ernie Gerrits uit Beverwijk. Zij is decorschilderes voor de Nederlandse opera met als thuisbasis de Stopera. 2015 komt zij weer helpen met de muurschildering. Maar eerst de paal. Deze gaat weer heel netjes en mooi worden.

Om terug te komen op de totempaal, gaat Fred verder, voordat wij dat ding hadden man. Weet jij eigenlijk wel waar onze Totempaal van gemaakt is? Het is een meerpaal, zo één die bij de pont, hier verderop, in het water van het Noordzeekanaal staat. Hij lag al een tijdje op het terrein van Tata Steel. Netjes gevraagd of ik deze meerpaal mocht overnemen. Wat denk je, wij mochten hem gratis ophalen. Toen heeft hij nog wel een winter in de tuin gelegen. Was best mooi, zo met sneeuw. Wij hebben er nog een kerstkaart van gemaakt.

Maar ooit moest hij de grond in. Hard dit hout. Niet te geloven. Haast niet doorheen te komen met de beiteltjes van de firma Nooitgedacht. Heel wat anders dan de palen van de indianen. Een aardappelmesje is dan al bijna voldoende. Die palen zijn namelijk van zacht Cederhout.

totem2
Fred aan het schilderen

Zonder te pauzeren gaat Fred enthousiast verder. Hij was wel aan een opknapbeurt toe. Ik denk alleen wel dat ik hem zwart ga maken. Zwart lijkt mij wel mooi. Tja, je moet met je tijd meegaan, indianen moeten daar maar aan wennen. Maar dat doen zij zelf ook hoor, met de tijd meegaan, maak je niet ongerust. Maar ik doe wel rustig aan. Ondanks dat ik altijd huisschilder ben geweest. Want weet je, je stond in die tijd gewoon de dampen in te ademen van verf. En nu zit ik met de gebakken peren. Dit vonden mijn longen niet zo leuk. Vervolgens krijg ik ook nog eens 9 jaar geleden een hersenbloeding en blijf ik hierdoor enige tijd aan één kant verlamd. Dat is gelukkig een stuk beter geworden. Toch doe ik het lekker rustig aan.

Totempalen worden hoofdzakelijk aangetroffen bij de Native Americans van de Noordwestkust. Sommige indianenstammen maakten totempalen, maar zeker niet allemaal. De indianen die rondtrokken achter een kudde bizons aan en in tipi’s (indianententen) woonden, maakten niet zulke grote gevaartes. Dat zou veel te lastig zijn op reis. Sommige stammen, die op dezelfde plek bleven wonen, hadden wel een dergelijke totempaal. Totempalen hadden met het geloof van de indianen te maken. Op een totempaal stonden dieren en andere goede geesten afgebeeld. Indianen geloofden dat die dieren en geesten hen beschermden. Zij moesten kwade geesten weg jagen. Vooral de kwade geesten die uit de zee kwamen. Totempalen dienden dus niet om gevangenen aan vast te binden en ook werd er niet door een hele meute rond de totempaal gedanst. Dit deed hooguit de sjamaan, de wijze man van de stam. Indianen voelden zich een deel van de natuur en zij geloofden in de kracht van de aarde. Die noemden zij ‘De Moeder’. Hier komt onze uitspraak vandaan, “moedertje aarde”. Verder geloofden zij in ‘De Grote Geest’ die wijzer en machtiger is dan elke andere geest.

Fred
Fred

Heb jij mijn tuin gezien? Vervolgde Fred. Mooi hé, die beelden. Die heb ik gekregen van de oprichter van de Beverwijkse Bazaar. Mooi zijn ze hé? Ja, ik heb wel zelf dat kleurtje gegeven. Dat dan wel!

Trots als Fred is, op alles wat hij heeft, maakte ik zijn portretfoto bij één van zijn beelden. Hierop liep ik zijn terrein af en liet zichtbaar een gelukkig mens achter. Of je er nu in gelooft of niet, het blijft een opmerkelijke plek.

Wat er ook gebeurt, deze totem staat binnenkort niet meer voor paal.



Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://www.bic-news.nl/totem-niet-meer-voor-paal-2/
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM

Comments are closed.