Waar het om gaat? Om licht!

COLUMN

Veel lezers vragen met regelmaat waarom ieder jaar, nu al weer de vijfde keer, rond de kerstdagen dit verhaal over de kerstdagen. Dit is simpel te beantwoorden. Dit jaar is de herplaatsing oorzaak door de vele verzoeken die binnen kwamen voor herplaatsing. Daarnaast is het, zolang er kerst wordt gevierd, interessant om te laten weten dat de ingeslagen weg door de christenheid misschien wel een niet juiste is of kan zijn. En om eens een andere zienswijze naar buiten te brengen over het kerstfeest.

Miljoenen mensen, overal ter wereld, verheugen zich op kerst. Wellicht horen jullie hier ook bij. Aan de andere kant zijn er mensen die niet gewend zijn aan de religieuze aspecten van dit populaire feest deel te nemen. Maar hoe het ook zij, waarschijnlijk kan niemand aan de invloed van kerstmis ontkomen. De commercie en het amusement is ervan doordrenkt, zelfs in de niet christelijke landen.

kerk in sneeuw
Foto: Dirk-Jan Prins        Grote kerk in Bovenkerk

Kerstfeest is een feest van de decembermaand. De maand december wordt in volksgebruik op tal van manieren aangeduid. Zo wordt december ook wel wintermaand, kerstmaand of lichtmaand genoemd. In onze tijd weten wij niet beter dan dat december de twaalfde en laatste maand van het jaar is. Dit komt door onze huidige kalender. De Gregoriaanse kalender. Maar wisten jullie dat de naam december van het Latijnse woord voor ‘tien’, decem komt? December is namelijk van oorsprong de tiende maand van het jaar. Want onder de vorige, Juliaanse kalender, begon het jaar met de maand martius (maart). In het jaar 1582 werd de Gregoriaanse kalender ingevoerd. Dit was eigenlijk een verbetering van de Juliaanse. Er was namelijk over een tijdsbestek van duizend jaar een verschil ontstaan van 8 dagen. Een correctie bleek noodzakelijk. De Gregoriaanse kalender is overigens de kalender zoals wij hem nog steeds gebruiken.

Maar terug naar kerst. Mensen weten eigenlijk niet meer waar het om gaat met kerst. Dit is een veel gehoorde klacht van christenen. In werkelijkheid is het omgekeerd: christenen weten vaak niet meer waar het om gaat. En waar het om gaat? Om licht!

poel
Foto: Dirk-Jan Prins         De Poel in Bovenkerk

Elk jaar is op 25 december de kerstviering. Niet meer weg te denken. Zoals ik al zei, miljoenen mensen zitten onder de kerstboom, geven elkaar cadeau’s en vieren de geboortedag van Jezus. Maar is het werkelijk Jezus zijn geboortedag? Wat is eigenlijk de achtergrond van dit populaire feest dat elk jaar wordt gevierd?

Eén ding is zeker, Jezus is niet in de winter geboren. Herders in het veld hielden de wacht over hun kudde. In de buurt van Betlehem heerst in de winter een erg ruw klimaat, het is o.a. de regentijd. De herders hebben dan al lang hun vee binnen en niet meer in het veld. Een tweede reden om aan te nemen dat het geen winter was, komt door het bevel van keizer Augustus uit om het gehele volk te tellen. Dit vond zeker niet in de wintermaanden plaats. De voorgeschreven terugkeer zou in het geval van zwangere vrouwen, gebrekkige mensen en voor kinderen volledig onverantwoord geweest zijn. O.a. deze twee zaken laten zeer duidelijk zien, dat Jezus nooit in december geboren kan zijn.

Ver vóór Jezus zijn geboorte, vierden veel mensen al het kerstfeest. Echter in de oorspronkelijke betekenis: “Het Zonnewende-feest”, het feest van de zonnegod, dat zijn oorsprong in Babylon vindt. Onder de heerschappij van Nimrod werd de toren van Babel, de stad Babylon en Ninevé gebouwd. Nimrod was zo goddeloos, dat hij met zijn eigen moeder Semiramis trouwde. Na de vroege dood van Nimrod verspreidde zijn moeder en tevens echtgenote, de leer, dat hij als een god verder leefde en zij, nu ook, als godin te vereren was. Verder beweerde zij dat in de nacht uit een dode boomstronk een volgroeide, altijd groene boom, is gegroeid welke het nieuwe leven van de gestorven Nimrod symboliseert. Elk jaar zal Nimrod naar aanleiding van zijn geboortedag de altijd groene boom bezoeken en daar cadeau’s achter laten.

En dan, zie daar de overleveringen. Want andere volken vieren op hun manier het zonnewende-feest, ook wel bekend als Midwinterfeest of Joelfeest. Dit traditionele heidense offerfeest, vond plaats bij volle maan rond 21 december, de kortste dag van het jaar. Dit feest duurde twaalf nachten. Er werd gedronken en een everzwijn werd geofferd op een Joelvuur. Dit Joelvuur bestond uit een brandende boomstam. Het Zonnewende-feest, ingevoerd door de Germanen, werd gevierd ter ere van de Germaanse godin Freya. Onder luid gejoel, het blazen van de midwinterhoorn en klok-luiden werden de boze geesten verjaagd en werden overleden voorvaderen en doden herdacht. Een brandend zonnerad werd rondgedraaid om de terugkerende zon te verwelkomen. Zonnewende. Veel van deze oorspronkelijk “heidense” gebruiken zijn later in het kerstfeest opgenomen, zij het vaak in een iets andere vorm. Zo komt de huidige kerstboom voort uit de midwinterboom, is het zonnerad overgegaan in de adventskrans en wordt bij het blazen van de midwinterhoorn de geboorte van Jezus aangekondigd. Althans volgens de lezing van de Germanen. Zelf ga ik meer voor het Bijbelse verhaal over Nimrod.

Recapitulerende, kerstmis is de christelijke opvolger van een oorspronkelijk heidens feest en de vieringen rond midwinter tijdens het zonnewende-feest, de periode rond de kortste en donkerste dagen van het jaar en het terugkeren van de zon. Religieuze leiders zagen dat deze feesten niet te stoppen waren en koppelde hierom deze feesten aan de geboorte van Jezus. Zo pikten zij eigenlijk stiekem de zonnewende-feesten in. Zij maakten misbruik van de toch al aanwezige feesten of handig gebruik, net uit welk gezichtspunt jij het wilt bekijken.

Dus… ‘t Is bijna Kerstmis. ‘X-mis’ eigenlijk, want 25 december heeft echt helemaal niets met Jezus te maken. Dan komt er nog bij dat het woordje ‘Kerst’ een verbastering is van ‘Christus’. En Jezus werd pas de Christus bij zijn doop in de rivier de Jordaan. Niet bij zijn geboorte. Het woord Christus betekent “gedoopte of de gezalfde” Hij werd pas gedoopt toen hij bij zijn 30ste levensjaar aangekomen was.

Dan is er nog een aspect. Zoals wij kunnen lezen, kwamen de wijzen na de geboorte van Jezus, om Jezus als Koning van de Joden te aanbidden en brachten de aan een koning toebehorende geschenken mee. Zij aanbaden Jezus “alleen”. Brachten Jezus het goud “alleen”. Brachten wierook en mirre en deden dit niet met al hun kennissen of de hele familie, zoals bij de reeds genoemde feesten gebruikelijk is en was. Wanneer wij het helemaal goed zouden doen, zouden wij eigenlijk alleen aan Jezus cadeau’s mogen geven. Maar het is overduidelijk, er is nooit een opdracht voor deze verering gegeven. Laten wij ons bovendien eens afvragen of hij nog steeds die hulpeloze baby in een kribbe is. Een man van 50 geef je toch ook geen speen meer? Nou ja, sommige dan misschien!

Nu weten jullie een beetje meer over het kerstfeest. Dit wil niet zeggen dat iedereen nu gelijk moet stoppen met de kerstviering. Want één positief ding heeft dit feest voor onze huidige maatschappij voortgebracht. Men denkt op een zeer positieve manier aan de medemens. Oorlogen kennen zelfs een kerstreces. Nu nog even het gevoel van deze éne dag vasthouden voor de rest van het jaar en alle volgende jaren. Utopie?

Dirk-Jan Prins

 


 

Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz

1 thought on “Waar het om gaat? Om licht!

  1. Pingback: luottoa

Comments are closed.