Wat? een kwal?

COLUMN

Eindelijk eens een korte verhandeling over een dier wat wij allemaal kennen en kunnen aantreffen op onze kust. Een kwal! Alleen het woord al geeft een zekere mate van afkeur. Weten jullie waar de kwal hoofdzakelijk uit bestaat? Dit is voor minstens 95% uit water. En er bestaan toch een hoop soorten. Wel 30.000 verschillende soorten. Er bestaan er al vanaf een paar millimeter. Maar er bestaan ook kwallen van zeker twee meter doorsnee. En alles wat hier tussen zit.

kwal groot
Zo groot kunnen zij worden

Kwallen weten vrijwel van niets. Zij hebben geen hersentjes. Wat zij wel hebben is een netwerk van zenuwen dat door het lichaam loopt. Als één van deze zenuwen gestimuleerd wordt, dan geeft het een signaal af aan andere zenuwen. De kwal leeft zijn leven dus puur op reflex. Het is het meest impulsieve dier wat leeft. Zij hebben ook geen spijsverteringssysteem, geen centraal zenuwstelsel, geen ademhalingsstelsel en geen hart- en vaatstelsel en toch leven zij! Geloof het of niet, het is één van de meest succesvolle zeedieren. Kwallen zijn duizend keer zo interessant dan Albert Verlinde. Het is dus respectloos naar de kwal om Albert Verlinde met een kwal te vergelijken. Het zou dan ook beter zijn om met deze vergelijking te stoppen. Kwallen zijn bovendien velen malen kleurrijker dan dit persoon.

kwal mooi
Prachtige kleuren en modellen

Een heel bijzondere wetenswaardigheid over de kwal met de naam De T. nutricula. Dit is een zeer kleine kwal, die door een bijzonder mechanisme praktisch gezien onsterfelijk is. Onder bepaalde omstandigheden kan dit kwalletje zich terug transformeren tot poliep. Daarmee ontwijkt het beestje de dood die kwallen normaal na voortplanting wacht. Om deze reden kan de T. nutricula eenvoudig niet dood. Tenzij het opgegeten wordt door een ander dier of op een andere gewelddadige wijze om het leven komt. Tot dusver is deze vorm van onsterfelijkheid alleen nog maar in laboratoria waargenomen. Het is niet duidelijk of dit piepkleine kwalletje in het wild hetzelfde gedrag vertoont. Maar toch! Deze kwal beesten gaan dus gewoon niet dood! Wat een kwallen! Zij niet en wij wel!

Maar nu komt het meest bijzondere van de kwal. Veel kwallensoorten bewegen zich voort door de spieren in hun klokvormige lichaam ritmisch samen te trekken en weer te ontspannen, ongeveer zoals je een paraplu opent en weer sluit. Vanwege dit gegeven komen onze wetenschappers weer om de hoek kijken. Kwallen zijn absoluut geen snelle zwemmers. Anders waren de zeer gevaarlijke Australische kwallen, met dodelijke uitwerking, of de oprukkende Chinese kwallen allang al eens bij Wijk aan Zee aangekomen. Want dit is een reële angst onder de mensen die het kunnen weten. Ondanks dit, is de manier waarop de kwal zich voortbeweegt zeer bijzonder te noemen. Met elke samentrekking van het lichaam creëren zij een wervelring die zij van zich afduwen. Door de beweging van de ringen ontstaat er een tegengestelde reactie die de kwal voortstuwt, ongeveer zoals een straalmotor dit doet. Maar dan met energiestoten in plaats van een constante aandrijving. Het klinkt eenvoudig. Maar tijdens onderzoek is gebleken dat de vorming van een wervelring van een kwal zeer lastig te vangen is in een wiskundig model.

Dezelfde onderzoekers bestuderen het aandrijvingssysteem van de kwal om efficiëntere onderzeeërs te bouwen. Er is al een duikboot met een lengte van 1,2 meter ontwikkeld, die een spoor achterlaat vergelijkbaar met dat van een kwal. Het vaartuig verbruikt ook nog eens 30 procent minder energie dan een duikboot met een conventionele schroef. Maar dit is een toepassing waar wij eigenlijk niet op zitten te wachten. Onderzeeboten zijn uitsluitend ontwikkeld om leven te vernietigen in onzinnige oorlogen. Met alle andere toepassingen van onderzeeërs mag er best waterspoor achtergelaten worden.

Wat vele malen belangrijker is en waar de onderzoekers veel meer aan hebben, heeft te maken met het menselijk hart. Omdat er door de bloedstroom in de linker hartkamer wervelringen ontstaan, is het misschien mogelijk hart aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen aan de hand van afwijkende wervelringen. Het wervelingsmodel hiervoor is de kwal. Wat is de natuur toch walgelijk mooi. En wat een kwal van een beest dat nu juist hij dit ons moet leren.

2010a
Dirk-Jan Prins

 


Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz