Wat ruik ik? Rook?

COLUMN

Wat een ongelofelijke mooie dagen hebben wij gehad in de vroege dagen van deze nieuwe lente. Gelukkig hebben wij kort geleden nog regen gehad. Je moet er niet aan denken dat, wanneer de zon zo zijn best blijft doen, hoe snel het te droog is in de natuur. Hoe iedereen dan weer op scherp staat en waakt over eventuele bos, heide en duinbranden.

Het is een droevig gezicht om door gebieden te trekken waar een natuurbrand is geweest. Wij haasten ons te melden dat de grond na een dergelijke brand vruchtbaarder is dan voorheen. Er gaat alleen, helaas, wel een erg lange tijd overheen. Buiten dit alles zijn er ook dieren die een schuilplaats zoeken tijdens een dergelijke brand. Zij worden verjaagd. Anderen komen treurig om in de vlammen.

Er is een diertje dat zich juist aangetrokken voelt door een dergelijke brand. Het begint met de geur van brandend hout. Er is maar een piepklein vleugje nodig om deze beestjes in grote extase te brengen. De kevertjes komen uit hun schuilplaatsen, gaan in het rond rennen en kiezen vervolgens het luchtruim.

De Melanophila-kever.

Der Schwarze Kiefernprachtkäfer Melanophila acuminata. (c) AG Prof. Schmitz

Deze kever, in de Buprestidae of Prachtkevers familie, vindt het heerlijk om de warme plekjes en het nog smeulende hout op te zoeken. Dit is dé plek om eitjes te leggen. Alle andere dieren zijn verjaagd. Daar heeft de kever geen last meer van. Zo kan de kever op zijn gemak, zonder gevaar voor leven, zich heerlijk daar ophouden. Slim bekeken! Maar deze kever is slim. Want hoe zou het diertje moeten weten waar nu net een bosbrand is?  Hoe is het mogelijk dat hij dit kan opsporen?

Wat wij allemaal onder onze oksels hebben, hoeven wij niet te weten. Slaan wij over. Maar de Melanophila-kevers hebben daar orgaantjes. Een soort warmtesensor waarmee infraroodstraling van een brand waargenomen kan worden. De orgaantjes worden door de warmte geprikkeld en het diertje gaat op pad richting de vlammen. 

De kever is in staat met nog een ander hulpmiddel een brand op te sporen. Antennes of snuffelpaaltjes. Hoe actueel zijn deze de afgelopen tijd in onze regio. Als de favoriete boom van de kever in brand staat, kan de kever met deze antennes minuscule hoeveelheden waarnemen. Ook eventuele chemische stoffen die bij een brand vrijkomen. Als het geen boom is die voor de kever geschikt is, zal de kever niet op pad gaan. Volgens sommige onderzoekers kan de Melanophila-kever met zijn antennes één enkele boom op ruim een kilometer afstand ontdekken. Voeg nu deze okselorganen en deze antennes samen en de kever kan een brand ontdekken op wel 50 tot 100 kilometer afstand.

Hebben jullie wel eens een kever zien sjouwen met een koelinstallatie op zijn rug? Ik ook niet. Maar de infrarood sensoren die de mens gebruikt, om branden op te sporen, moeten watergekoeld met enorme waterkoel-installaties. Anders gaan zij in vlammen op. En een dergelijk nietig diertje vliegt er zo op af. Zonder waterkoelsysteem! Dan ook dit diertje maar eens letterlijk onder de loep nemen. Even kijken wat wij deze keer kunnen afkijken van de natuur. Opeens blijkt de mens  in staat te zijn om een sensor te bouwen die op kamertemperatuur werkt. Allemaal dankzij de Melanophila-kever. 

Ook zijn de antennes van deze kever bestudeerd. Technici zijn begonnen een brand-detectiesysteem te ontwikkelen die gevoeliger is dan de huidige en bovendien in staat is onderscheid te maken tussen de stoffen die vrijkomen bij een bosbrand of andere chemische verbindingen. 

Eigenlijk weten wij mensen maar heel weinig over insecten met hun ongelofelijk gevoelige en complexe sensoren. Maar zoals jullie zien, de mens gaat vooruit. Ondertussen is de eerste keverachtige infraroodsensor op een chip een feit. Hij is nog veel groter en minder gevoelig dan de kever zelf, maar het onderzoek gaat door. Ook al gaat het heel lang duren alvorens alle wetenswaardigheden zijn doorgrond. Straks hebben wij, dankzij de Melanophila-kever, overal detectiesystemen staan om bosbranden heel vroeg op te sporen en in de kiem te smoren. 

Zal dit kevertje hier echt blij mee zijn?


Widget is loading comments…

Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz