‘Als jij fietst, krijg jij vier- tot negenmaal meer fijnstof binnen’

NIEUWS
Luc Int Panis spreekt 15 maart ook op New Scientist Live: Fijnstof
Luc Int Panis

Waarom dit interview geplaatst in Bic-News.nl? 

Om de bewoners en andere gebruikers in onze regio, ervan te laten doordringen dat wij op een “stofbom” leven. Keer op keer worden wij door zware industrie in deze regio, blootgesteld aan alle vormen van stof. Fijnstof is een sluipmoordenaar waarmee wij dagelijks te maken hebben. Keer op keer is het argument te horen, de stof op onze huizen en andere goederen, is alleen maar lastig maar niet gevaarlijk. Wat echter niet voldoende duidelijk vermeld is, de fijnstof die meekomt met grofstof is onze grootste vijand.

Hoe is het mogelijk dat de vervuilers de raad geven, laat de kinderen hun handen wassen en andere kleren aantrekken indien zij buiten hebben gespeeld, maar dan wel gelijk zeggen, dit hoort bij de opvoeding dus is al een gewoonte om dit te doen. Waarom komen de vervuilers steeds weg met sussende woorden? Zijn wij ondertussen ook al blind geworden door het stof in onze ogen? Of durft de meerderheid niets te zeggen omdat zij inkomen afhankelijk zijn van deze vervuilers? Zijn economische belangen zo groot dat iedereen in de omgeving dan maar de moord mag stikken?

Natuurlijk is dit van alle dag maar nu is het al bijna 14 dagen erg opmerkelijk met wat een grote hoeveelheid deze bagger uit de hemel daalt, met of zonder glimmende stofjes. Plakkerige witte deeltjes behoren bovendien tot de neerslag waar wij het mee moeten doen. Fijnstof kunnen wij niet waarnemen met het blote oog maar het is wel degelijk aanwezig. Overigens zijn er meer vervuilers, te denken aan de Nuon en de scheepvaart, in het bezielende lichaam van de Haven van Amsterdam. Worden de belangen van de bewoners wel voldoende vertegenwoordigd door degenen die daarvoor zijn aangesteld? Wie gaat er aan de handrem trekken? 

De gezondheidseffecten van blootstelling aan fijnstof zijn groot, maar een betrouwbaar grootschalig epidemiologisch onderzoek ontbreekt. Nog wel! Gastdocent aan de Universiteit Hasselt en onderzoeker aan het Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek wil daarin verandering brengen. 

Onderzoek allereerst naar de blootstelling en dan vooral hoe mensen aan fijnstof worden blootgesteld.

Onze gegevens over de gezondheidseffecten van fijnstof komen vooral uit grootschalige epidemiologische studies uit de Verenigde Staten. Maar die studies waren niet altijd even goed. Vaak waren zij op basis van de luchtkwaliteit in de woonplaats van mensen. Maar om die luchtkwaliteit te meten, stond soms slechts één meetpunt in de woonplaats. Bovendien wist men niet zeker of mensen inmiddels verhuisd waren. Het gaat dus echt om hele ruwe gegevens.

U doet onderzoek naar fijnstof in het verkeer. Waarnaar kijkt u vooral?

In mijn onderzoek pleit ik ervoor dat wij dat veel beter moeten doen. Wij moeten echt weten waar mensen zijn. Zij volgen op hun werk, thuis en onderweg. Want het blijkt dat de blootstelling aan sommige soorten fijnstof, zoals roet – black carbon – één van de schadelijkste vormen, vooral gebeurt tijdens de verplaatsing. Daar hebben doctoraalstudenten van mij onderzoek naar gedaan.’

Wat gebeurt er dan tijdens die verplaatsing?

‘Het maakt uit waar jij bent – binnen of buiten, in jouw auto of lopend op straat. Dat kan soms zelfs een factor 2 schelen, qua blootstelling. Daarnaast maakt het uit hoe actief jij bent. Als jij fietst, adem jij dieper in en krijg jij dus meer fijnstof binnen. Dat kan soms wel vier- tot negenmaal meer zijn.’

Welke gevolgen heeft dat?

‘Fijnstof inademen heeft gezondheidseffecten. Op de ademhaling bijvoorbeeld, maar het heeft vooral  ook invloed op ons cardiovasculair systeem. Tegelijk beschermt beweging en actief zijn ook juist tegen cardiovasculaire aandoeningen. Dus in mijn onderzoek probeer ik ook te achterhalen welke kant de balans op gaat. Wat het effect is van dat soort korte piekblootstelling tijdens een inspanning?’

Kunt u zulk soort piekblootstelling ook vertalen naar gezondheidseffecten?

‘Wij kennen de gezondheidseffecten van fietsen en lopen. Maar een piekblootstelling aan fijnstof direct vertalen naar gezondheidseffecten is nog lastig. Wat wij nu doen, is kijken hoeveel fijnstof iemand binnenkrijgt wanneer er bijvoorbeeld tweemaal een half uur wordt gefietst per dag. Dit middelen wij vervolgens uit over een jaar om de equivalente blootstelling uit de grote epidemiologische onderzoeken te vinden. Dat nemen wij dan als gezondheidseffect, maar dat is natuurlijk heel kort door de bocht. Op dit moment is er echter niets beters. Ik wil graag zoeken naar een oplossing voor dat probleem.’

Kan de ingeademde lucht jou letterlijk ziek maken?

Wetenschappers vermoeden dat dit wel het geval is als deze teveel fijnstof bevat. Fijnstof zijn minuscule deeltjes die in jouw longen terecht komen en daar de kans op allerlei ziektes vergroten. 

Leven wij korter door fijnstof?

Op deze vraag probeert milieu-epidemioloog Tim Nawrot van de universiteit Hasselt antwoord te geven. Hoe kunnen wij aantonen dat fijnstof de oorzaak is van gezondheidsklachten? Wat is de invloed van fijnstof op kwetsbare groepen, zoals baby’s, kinderen en ouderen? Voor het antwoord op die vragen duikt Nawrot diep de epigenetica van de mens in, de manier waarop ons lichaam ons DNA uitleest.

Hoe worden mensen blootgesteld aan fijnstof?

Lopende en fietsende verkeersdeelnemers, krijgen meer roet te verwerken dan mensen die in hun auto zitten. De grote epidemiologische studies uit de Verenigde Staten bevatten wel wat aanwijzingen van hoe locatie en fijnstofblootstelling jouw levensverwachting kan beïnvloeden, maar een beter inzicht van de gezondheidseffecten van een korte piekblootstelling aan fijnstof ontbreekt. Frans Fierens, onderzoeker bij de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu, vertelt welke inspanningen vereist zijn om de lucht zo schoon te krijgen dat wij er niet langer ziek van worden.


Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz