‘Geef vrijheid door’

NIEUWS

VELSEN-NOORD – Vanochtend heeft bij Tata Steel in IJmuiden de herdenking plaatsgevonden van alle burgers en militairen die sinds de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesmissies.

Kranslegging bij het gedenkteken ter herinnering aan de dwangarbeiders     Foto: Dirk-Jan Prins

Tijdens de plechtige bijeenkomst lazen twee medewerkers van Tata Steel één voor één de namen op van de 69 werknemers van het staalbedrijf in IJmuiden die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. De herdenking werd bijgewoond door medewerkers en directieleden van Tata Steel, wethouders van de gemeente Velsen en inwoners van de IJmondgemeenten. Twee leerlingen van basisschool De Plataan (Velsen-Noord) droegen een gedicht voor tijdens de herdenkingsceremonie, die werd opgeluisterd door het Tata Steel Orkest.

Hans van den Berg, directeur Tata Steel in IJmuiden, legde samen met een vertegenwoordiger van de Centrale Ondernemingsraad, een krans bij het oorlogsmonument aan de Wenckebachstraat en bij het gedenkteken ter herinnering aan de dwangarbeiders uit de oorlogsjaren.

Tijdens deze bijeenkomst nam directeur Hans van Den Berg het woord. Hieronder zijn complete toespraak die ik met jullie mag delen. Een mooi woord en verder geen uitleg en aanvulling behoeft. Een duidelijke boodschap en een helder geluid met wat ons allemaal te doen staat. ‘Geef vrijheid door’


Hans van den Berg tijdens zijn toespraak

Geachte aanwezigen,

Welkom allemaal bij deze 4 mei bijeenkomst. Wij zijn hier vandaag bij elkaar om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. En in het bijzonder bij de medewerkers van ons bedrijf, die in deze donkere periode van onze geschiedenis om het leven zijn gekomen. Dat doen wij hier bij ons eigen herdenkingsmonument. Daar staan 69 namen op. 69 namen van collega’s die de oorlog niet hebben overleefd. Hun namen zullen straks door Ard van Heugten en John Schoorl worden voorgelezen. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei roept ons op om ons in te zetten voor de waarde van vrijheid.

Dat gebeurt dit jaar onder de slogan: ‘Geef vrijheid door’. ‘Geef vrijheid door’ is meer dan stil zijn en herdenken. Doorgeven betekent ook erover vertellen. Elkaar de verhalen vertellen. Over deze donkere periode. Zodat wij elke dag alert blijven. En blijven vechten voor die belangrijke waarde: vrijheid. Het betekent veel om hier vanochtend met verschillende generaties bij elkaar te zijn. Met nabestaanden, familieleden, met mensen die de oorlog zelf hebben meegemaakt, maar ook met jonge mensen. Mensen die de oorlog niet hebben meegemaakt, maar die wel beseffen dat het een groot goed is om op te groeien zonder oorlog.

Straks zullen, Lotte Koopmans en Dave Vonk, twee leerlingen uit groep 8 van de Plataan in Velsen-Noord, hun zelfgemaakte gedichten voorlezen. Ik vind het mooi dat wij dit hier vanochtend met elkaar doen. Zoals gezegd betekent ‘vrijheid doorgeven’ elkaar ook de verhalen vertellen. Die verhalen zijn er: Denk bijvoorbeeld aan de vele, en zeer zware bombardementen in dit gebied. Op 19 juni 1940 viel de eerste bom op ons terrein. Festung IJmuiden, onderdeel van de Atlantik Wal, was een belangrijk strategisch punt voor de Duitsers. De Hoogovens, de Schnellbootbunker en de havengebouwen in IJmuiden waren in de Tweede Wereldoorlog vele malen het doelwit. De bombardementen van de geallieerden op de bunkers zorgden voor verdwaalde bommen op onze site. In 5 jaar tijd werd onze omgeving meer dan 1.000 keer opgeschrikt door luchtalarm en vielen er tientallen doden als gevolg van de bombardementen. Ook de Jodenvervolging en de deportaties zijn helaas niet aan ons bedrijf voorbij gegaan. Op dit oorlogsgedenkteken staan 8 namen zonder een jaar van overlijden: zeven hiervan zijn van onze Joodse medewerkers. 74 jaar geleden ging een deel van het personeel in staking uit protest tegen deze deportaties. 60 mensen werden gearresteerd in de IJmond. 30 van hen werkten bij de Hoogovens. Uiteindelijk werden op 2 mei 1943 zes van hen ter dood veroordeeld, onder wie drie van onze collega’s. In totaal werden tijdens de vijf oorlogsjaren 12 van onze collega’s gefusilleerd. In dezelfde oorlog werden bijna 400 van onze collega’s afgevoerd als dwangarbeider naar Duitsland. Van hen zouden er 28 niet terugkeren.

Belangrijke en verschrikkelijke verhalen. Er zijn ook verhalen over mensen die tegen die enorme overmacht een verschil probeerden te maken. Denk aan het verhaal van Jan Bonekamp, chauffeur van de Hoogovens, die samen met Hannie Schaft sabotage acties pleegde. Of aan het verhaal van onze eigen Walserij West. De bezetters wilden deze verplaatsen naar Duitsland voor hun oorlogsindustrie. Zij kregen onze walserij echter nooit aan de praat. Op verschillende zolders en kelders in Noord-Holland lagen namelijk de missende onderdelen van Walserij West.

Dit zijn allemaal verhalen uit een periode waarin wij onze vrijheid kwijt waren. Verhalen van toen. Maar ook vandaag de dag is het zaak alert te zijn. Ook nu strijden mensen nog elke dag voor vrijheid. Op verschillende fronten. Bijvoorbeeld tegen de inperking van de persvrijheid in verschillende landen. Het vergt moed om jouw stem en jouw mening te laten horen. Maar het is het waard. Ik hoorde deze week op de radio een citaat van een Griekse geschiedschrijver. Deze zei: ‘Het geheim van geluk is vrijheid en het geheim van vrijheid is: moed.’ Moed om voor jouw hoogste waarden op te durven komen.

Daar sluit ik mij volledig bij aan. Tenslotte: het is vandaag overal even stil in Nederland. Laten wij die stilte steeds laten volgen door verhalen. Ik ben blij dat er ook vandaag weer mensen zijn die deze willen horen. En die deze blijven doorvertellen. Want juist het delen van deze geschiedenis, geeft ons een gezamenlijke toekomst.

Dank u wel.


Twitter
Visit Us
Follow Me
Volg mij via e-mail
RSS
INSTAGRAM
Houzz